Bé Sử Dụng Năm Giác Quan Của Mình

Các nhà nghiên cứu khẳng định có một sự liên tuc chẳng những về mặt sinh học, mà cả về mặt tâm thần giữa thai nhi và trẻ sơ sinh: Cái thai được coi là một thai nhi, một đứa trẻ chờ ngày ra đời. Và sự sinh đẻ, theo cách nói rất hình tượng của nhà Tâm Lý Học Myriam Szeger, chỉ là "một cuộc dọn nhà sinh thái" (un déménagement écologique) của đứa trẻ từ cuộc sống trong bụng mẹ ra cuộc sống bên ngoài. Vì vậy, như trong phần I đã trình bày, các giác quan của thai nhi bắt đầu thức tỉnh rất sớm ngay khi còn trong bụng mẹ, sẽ tiếp tục phát triển khi ra đời.

Về thị giác (nhìn); khi mới chào đời, mắt bé nhìn còn kém lắm, hình ảnh nhạt màu, mờ, không rõ nét. Thị lực của bé yếu hơn của người lớn tới 60 lần do cơ cấu của mắt chưa được hoàn chỉnh, mật độ các tế bào thị giác ở võng mạc còn thấp. Nhưng sự phát triển sẽ rất nhanh: chỉ vào khoảng tháng thứ ba, thứ tư, khả năng thị giác của bé đã gần bằng của người lớn.

Tuy vậy, chỉ 48 tiếng đồng hồ sau khi ra đời, bé đã nhận ra được mẹ dù mẹ đứng sau một tấm kính, im lặng, và dù bé không ngửi thấy mùi gì của mẹ. Bé có thể nhìn chăm chú mọi khuôn mặt người ở cách mắt bé khoảng từ 20 đến 30 cm. Bé cũng đã phân biệt được một khối tròn, một khối vuông nếu có kích thước đủ lớn, và bé đã có thể theo dõi được một vật chuyển động chậm, thậm chí, nếu có một vật gì tiến lại phía bé nhanh quá, bé đã có phản xạ ngửa đầu ra sau như để tránh nó. Nói chung, bé thích những vật được chiếu sáng rõ, có hình tròn và chuyển động chậm.

Thính giác (nghe) là giác quan được thức tỉnh rất sớm trong bụng mẹ, và chỉ 10 phút sau khi ra đời, bé đã có khả năng nhận biết được âm thanh quan trọng nhất trong cái thế giới nhỏ bé của nó, đó là tiếng nói của mẹ. Dần dần, bé đã có thể định hướng được nơi xuất phát của âm thanh, và sau 3 tháng, bé đã có thể quay đầu về phía có tiếng nói của mẹ.

Ngưỡng thính lực của bé cao hơn của người lớn, nên bé nghe những âm thanh cao rõ hơ cả. Bé thích tiếng nói của người hơn bất cứ một thứ âm thanh nào khác. Bé có khả năng phân biệt được các âm thanh khác nhau trong tiếng nói và nhận ra dễ dàng "tiếng mẹ đẻ" của bé. Thí dụ: một người mẹ Việt Nam nói tiếng Việt, rồi nói một tiếng ngoại quốc, bé sẽ nhận ra ngay và có những phản ứng khác nhau mặc dù chưa hiểu mẹ nói gì.

Khứu giác (ngửi) có lẽ là phương tiện thứ nhất của bé để nhận ra mẹ và quấn quít với mẹ. Từ xa xưa, người ta đã nhận ra điều này và có một câu nói vừa âu yếm, vừa hình tượng: "Con quyện hơi mẹ". Người ta đã làm thí nghiệm, lấy một cái khăn ấp lên vú bà mẹ, rồi lấy nhiều khăn khác ấp lên vú của nhiều phụ nữ khác, chỉ 45 tiếng đồng hồ sau khi ra đời, bé đã nhận ngay ra được cái khăn nào có ấp hơi của mẹ giữa các khăn khác mà không nhầm lẫn.

Về vị giác (nếm), cũng như lúc còn trong bụng mẹ, khi mới ra đời, bé đã nhận ra được 4 vị khác nhau là ngọt, mặn, đắng và chua. Các nhà nghiên cứu còn thấy ở lưỡi bé và cả ở mặt trong của má nữa, nhiều tế bào vị giác hơn của người lớn. Nói chung, những chất đắng và chua làm cho bé nhăn mặt, và dường như bé chỉ hảo ngọt đến nỗi nếu đem vị ngọt pha vào với các vị khác, thì bé sẽ chấp nhận hết trong điều kiện mà một trẻ lớn hơn hay cả người lớn có thể từ chối.

Cuối cùng là xúc giác (sờ mó). Mới ra đời, đứa trẻ nào cũng đã có thể níu chặt lấy các đồ vật để vào tay nó. Những rồi rất nhanh chóng, nó đã bắt đầu chú ý đến hình thể và tính chất rắn hay mềm của đồ vật. Trong việc này, cái miệng giúp đắc lực cho bàn tay để bé thu thập được thêm các thông tin. Tuyệt vời hơn nữa là bé có thể ghi nhận những thông tin này vào bộ nhớ của mình và bé sẽ có những phản ứng khác nhau khi người ta đưa cho bé một vật mới hay một vật mà bé đã "biết" trước đó rồi. Bé còn có khả năng liên hệ với nhau những thông tin về nhìn và sờ mó, sự liên hệ này cũng đã ghi vào bộ nhớ của bé.