Hiểu tâm lý trẻ

            Minh 18 tháng, bỗng nhiên không chịu ăn. Người mẹ sáng suốt không bắt buộc bé phải ăn ngay trong giờ ăn, mà cho bé trái cây bé xin ngoài giờ ăn. Mẹ không nên tỏ ra quá lo âu và chiều bé. Trong 3 ngày liền Minh chỉ ăn trái cây, uống nước hoặc nước trái cây. Sang ngày thứ 4, vào bữa cơm Minh xin ăn. Sau 10 ngày Minh ăn uống trở lại bình thường. Minh cần rất vui vẻ bú lại những bình sữa mỗi buổi sáng ! Những “cơn” đó thường nói lên nhu cầu thay đổi chế độ ăn uống: không nên chỉ cho trẻ ăn đồ ăn nghiền nhỏ, nên thay thế bằng những món ăn mà trẻ có thể nhai chút ít. Đặc biệt, lúc bé “bỏ ăn” thường bé hay càu nhàu, chống đối nhưng ngủ rất nhiều. Sau hai tuần Minh trở lại bình thường. Và còn tiến bộ thêm: nhiều từ hơn trong ngôn ngữ, giọng hát uốn éo, vận động tốt hơn. Kinh nghiệm “sống” đã giúp Minh biết tuân thủ (trong khi chỉ biết chống đối). Sự am hiểu của người mẹ đã giúp Minh lớn lên trong cơn khủng hoảng (giống như người lớn vững chắc hơn khi giải quyết được những vấn đề thiết thân).

            Dung, 3 tuổi tự nhiên hay chống đối “con không làm! Con không thích!”, dù lúc 18 tháng Dung rất ngoan: Không phá phách và rất sạch sẽ ngay cả trong lúc chơi. Tuy nhiên, sự “ngoan” đó là thụ động, không hề có tính tự giác mà di một sự áp đặt. Khi được 3 tuổi, Dung khám phá rằng tự mình phải có ý muốn, có nhu cầu và không phải lúc nào cũng cần đến người lớn để hoạt động. Làm ngược lại mệnh lệnh: chỉ có cách đó mới đạt được yêu cầu trên. Dung bắt đầu hay cãi lại, đòi tự được làm những gì mình muốn, đôi khi tè ra quần, hay cau có, ngủ mơ thấy ba mẹ bỏ rơi mình bơ vơ, điều đó báo hiệu cảm giác mất an toàn. Khi xem xét lại ngược thời gian, các sinh hoạt, hoạt động của Dung đều do áp đặt: khủng hoảng tâm lý của Dung là một cách thử sống như tự ý muốn với nhịp độ tự mình điều khiển… Trước tình thế đó cần làm cho Dung được tự do (nghĩa là được phép) “lớn”. Tránh cho Dung tình thế bắt buộc phải đạp phá “cái gì” trước đây Dung phải tuân thủ một cách thụ động.

            Trên đây là hai phản ứng đột biến của trẻ ở hai độ tuổi khác nhau – 18 tháng và 3 tuổi. Các bậc cha mẹ cần phải hết sức lưu ý, theo dõi sự thay đổi bất thường này để có những can thiệp kịp thời theo chiều hướng tích cực, tránh để trẻ lún sâu vào khủng khoảng tâm lý.